• Guðrún Steinþórsdóttir

Ljóðaviðtöl



Eyrún Ósk Jónsdóttir hefur getið sér gott orð sem ljóðskáld en á dögunum sendi hún frá sér sína fjórtándu ljóðabók; Í svartnættinu miðju skín ljós. Bókin er óvenjuleg fyrir þær sakir að ljóðin byggjast á viðtölum sem skáldkonan tók við fjölda einstaklinga en hvert ljóð er merkt manneskjunni sem á frásögnina. Eyrún Ósk var nýlega í viðtali við Víðsjá þar sem hún ræddi tilurð bókarinnar en þar sagði hún meðal annars:


Hugmyndin kviknaði upprunalega þannig að ég var á kvennafundi og þar var kona að deila mjög persónulegri reynslu. Ég fer heim af þessum fundi og saga hennar lætur mig ekki í friði svo allt í einu hefur þetta ljóð um hennar sögu orðið til. [...] Og þá fékk ég þessa hugmynd, hvað ef maður myndi bara hlusta á sögur fólks og láta það vera kveikjan að einhverju. Þannig að þá tók ég þessa ákvörðun og hafði samband við fólk í mínum nánasta hring sem ég vissi að hafði ákveðnar sögur en svo fór ég að verða djarfari og fór að hafa samband við fólk og [spyrja það] „heyrðu má ég taka viðtal við þig?“ án þess að vita nokkuð hvaða sögu maður væri að fá út úr því. 

Ljóðin í bókinni eru einkar áhrifarík en þau vitna bæði um jákvæðar minningar og erfiðar; líf og dauða; gleði og sorg og allt þar á milli. Að sögn Eyrúnar mynduðust oft sterkar tilfinningar í viðtölunum bæði hjá henni og viðmælendum og var henni því mikið í mun að þeir sem hún talaði við væru samþykkir öllu því sem kæmi fram í ljóðunum. Viðmælendur fengu þess vegna að lesa skáldskapinn yfir og komu þá stundum með tillögur að breytingum; til dæmis að taka eitthvað út eða bæta einhverju við.


Eitt ljóðið í bókinni nefnist „Sóttkví – Chistine“ en það tekur á erfiðleikum þess að vera í sóttkví þegar náinn ástvinur fellur frá. Ljóðið hljómar á þessa leið:


Fimm daga sóttkví

í húsi ömmu

beðið eftir seinni sýnatöku


það er stutt eftir

segja þeir

lífið hennar að fjara út


vona og bið þess að hún þrauki

þangað til niðurstöður liggja fyrir

þangað til að ég slepp úr prísundinni

og get faðmað hana að mér

sagt henni að ég elski hana

hvíslað að henni öllu því

sem ég á eftir að segja


nota tímann til að ganga frá

henda rusli

fara í gegnum gömul bréf

og ljósmyndir


þau geymdu bókstaflega allt


kemst að því að amma var þrígift

finn skilnaðarpappíra

tveir menn sem skiptu hana einu sinni öllu máli

sem ég þekki ekki

veit engin skil á

finn handskrifað bréf í náttborðsskúffunni

frá mömmu

þar sem hún segir afa og ömmu

frá því að fyrsta barnabarn þeirra sé fætt

í Suður-Afríku

að fæðingin hafi verið löng og ströng

finn 40 ára bréf frá bróður afa

sem hvetur þau til að greiða gamla skuld

finn bréf frá gamalli frænku sem skammar þau fyrir að

hringja of sjaldan

finn fermingarboðskort og fermingarservéttur

allra barnabarnanna,

allt föndrið sem við gáfum þeim sem krakkar

minjagripi frá öllum heimshornum

eldspýtubréf og sápur frá ótal herbergjum um allan heim

finn kort með heillaóskum til ömmu á fæðingadeildina

og ártalið passar ekki


skrýtið að gægjast

svona inn í líf þeirra


vona svo innilega að ég nái að hitta ömmu


en ég næ því ekki

mamma hringir

segir mér að hún sé farin


og nú er ég

í sóttkví

í dánarbúi


og enginn að taka utan um mig

enginn fær að hugga mig


blinduð af tárum geng ég þessa stuttu leið frá húsinu og

út í kirkjugarð

að leiðinu hans afa

mér er heimilt að fara í einn göngutúr á dag

ef ég held mig fjarri fólki


ég kveiki á kerti á leiðinu

og segi honum

að amma sé á leiðinni til hans

að hún hafi dáið í fanginu á dóttur hans

að nú geti hann tekið á móti henni

nú verði þau aftur saman


þau eru þung skrefin til baka

ég þarf að klára sóttkvína


nota tímann til að pakka saman

restinni af dótinu

heil mannsævi

lífstíð af minningum.