• Ritstjórn

Hlutskipti kvenna í heimi karlveldis

Í síðustu viku var endurfluttur á rás 1 lestur Sólveigar Kr. Einarsdóttur á smásögunni „Ómótstæðilegt mjólkurbú“ úr smásagnasafninu Sögur Sólveigar sem kom út árið 1991. Sólveig hlaut verðlaun Almenna bókafélagsins fyrir smásagnasafnið en um það skrifaði Jenna Jensdóttir ritdóm í Morgunblaðið sem við endurbirtum hér að neðan. Sólveig Kr. Einarsdóttir er komin í skáldatalið og má lesa meira um hana hér.


Sögur Sólveigar


Sögur þessar eru sextán að tölu og er efni þeirra að mestu sótt í hugarheim kvenna. Þær gerast ýmist á Íslandi eða í Ástralíu, þar sem höfundur býr nú.


Við heildarúttekt á sögunum virðist mér að ellefu þeirra skipi sér saman að efni til, þar sem hlutskipti kvenna í heimi karlaveldis er rauði þráðurinn. Endalausar pælingar kvennanna eru oftast á tilfinningalegum grundvelli þar sem karlmaðurinn er miðpunktur hugsana, stundum svikull, torræður, ómögulegur - en þó eftirsóknarverður. Geðlægur órói virðist oft stjórna hugsunum þeirra, þá er óskhyggja ekki langt undan. Þær eru uppteknar af sjálfum sér, óttast um velferð sína í samskiptum við hitt kynið, sem virðast líka í flestum tilfellum heldur vonlítil. Enda karlmennirnir í þessum sögum lítt eftirsóknarverðir.


Börn koma hér lítið við sögu, sem er ofureðlilegt þar sem naumast örlar á þeirri ást sem einkennist af fórnfýsi og einlægri samkennd í mannlegum skiptum.


Oftlega hleður ofurmagn tilfinninganna upp vandamálum sem skapast vegna ástar eða ástleysis. Veldur sektarkennd og geta þá hugsanir snúist svo í andhverfu að óskhyggja býr til dauðadóm, sem rætist. Vonbrigði og ráðleysi setja sinn svip á sögurnar, sem nokkrar eru eins og sveipaðar dulrænu, sem ekki er á valdi lesanda að ráða í. Áðurgreindir þættir vega misþungt í hverri sögu.


Sögurnar fimm sem eftir er að geta um hér koma eins og úr annarri átt og sýna að mínu mati betur hve Sólveig er skyggn á fjölbreytileika lífsins. Þar beitir hún hárfínum aðferðum til þess að ná allri athygli lesanda - og henni tekst það.


Í þessum sögum leitar hún í verund lífsbaráttunnar. Í sögunum á bls. 33 og 56 lýsir hún samúð og sársauka mannsins í návígi við þrotlausan lífsháska dýranna og varnarleysi þeirra. Þar er samspil lífs og dauða sérlega vel útfært.


Sagan á bls. 80 byggir á fölskvalausri gleði sem tendrast fyrir skilning á hugarangri og löngun maka sem hefur orðið fyrir vonbrigðum með viðtökur á hugverki sínu. Sagan á bls. 111 er í bland eilítið skopleg vegna síngirnisáráttu bónda nokkurs gagnvart konu sinni, dugmikilli og vel upplýstri. Og sagan á bls. 21 er trúverðug og grípandi, þar sem segir frá ungum kvenlækni er helgar eingöngu starfi sínu líf sitt og krafta.


Sólveig er slyngur höfundur sem knýr lesendur til umhugsunar í öllum sögum sínum. Það er ekki á allra færi og því virðist réttlátt að gera þær kröfur til hennar að hún láti ekki staðar numið hér. Sögurnar eru á góðu máli.

Kápumynd er eftir Margréti Ingólfsdóttur, í henni býr dulúð.

Ritdómur Jennu Jensdóttur birtist í Morgunblaðinu 21. desember 1991.

Senda inn efni

Vefurinn skáld.is er tileinkaður konum og skáldskap þeirra. Hér birtast viðburðir, fréttir, greinaskrif og fagurfræðilegir textar auk gagnabanka um íslenskar skáldkonur.

Ef þú lumar á efni um skáldkonu sem þú vilt koma á framfæri geturðu sent það inn með því að smella á hnappinn hér að neðan eða á netfangið: skald@skald.is

  • Black Facebook Icon
  • Black Twitter Icon
  • Black Instagram Icon

©2017 Skáld.is  |  ​Skáldaskinna ehf |   Ísland  |  skald@skald.is

Hafðu  samband