• Soffía Auður Birgisdóttir, ritdómur

„Hér andar sköpun“


Í upphafi nýrrar ljóðabókar Sigurlínar Bjarneyjar Gísladóttur býður hún lesandanum í ferðalag inn í undrarými þar sem „er hátt til lofts“. Ferðalagið liggur um veröld huglægrar og hlutlægrar sköpunar og það eru undur sköpunarverksins sem eru skáldinu innblástur. Sigurlín Bjarneyju tekst vel að miðla fögnuðnum sem gagntekur hana gagnvart þeim undrum. Ljóð hennar kallast á við myndir „úr aldagömlum ritum um náttúrufræði og læknisfræði,“ eins og segir á baksíðu kápu bókarinnar sem hönnuð er af Höllu Siggu og er undurfalleg. Myndirnar spila stórt hlutverk í heildarhugmynd bókarinnar og þær eru svo sannarlega hver annarri áhugaverðari og ber ekki að undra að þær verði skáldinu kveikja hugrenninga til umbreytinga í ljóðmál.

Í öðru ljóði bókarinnar yrkir Sigurlín um umbreytinguna, um það hvernig froskar „stökkva fullmótaðir úr leðju“ og skordýr vaxa „úr leðju/mold/rotnandi kjöti,“ hvernig líf kviknar af „óreiðu og glundroða“. Þetta er undraheimur möguleika og sköpunargleði skáldsins fer ekki framhjá lesandanum. Í þriðja ljóði leggur ljóðmælandi „hönd á hún“ og finnur að „hann er heitur“ og getur opnað gátt sem ljóðmælandi vill „stíga, svífa, yfir“:




hjartsláttur þyngist

stöðugt

húnninn bólgnar upp

suðar í eyrum

ég fálma eftir

þessu þrútna hjarta

tek þéttingsfast

sný

opna

undraverð opnun

stíg inn

„Vertu svampur“ segir í fjórða ljóði, „drekktu höfðinu í hugmyndum / dagdraumum og lykt af rakri mold“ – og áfram:

Sjúgðu áhrifin

inn um augu nef munn húð

höfuð

opnaðu augu nef munn húð höfuð

og sendu áhrifin út í heim

Ég hef rakið þráðinn í gegnum fyrstu fjögur ljóð bókarinnar til að sýna fram á þá heildstæðu hugsun sem Undrarýmið byggir á, hvernig skáldið opinberar í þessum fyrstu ljóðum hvernig sköpunargleðin nærist á þeim undrum sem veröldin býr yfir, hvernig sá sem er opinn fyrir möguleikunum, sem er tilbúinn til að vera „útsæði í rakri mold,“ getur blómstrað.


Ljóðið „Í djúpinu kraumandi ólga“ er gott dæmi um hvernig skáldið vinnur með tengsl myndar og ljóðs. Myndin sýnir læknisskoðun á tímum blygðunarsemi þar sem karlmaður fer höndum um sköp konu undir kjólnum. Aðstæðunum lýst á skemmtilegan hátt um leið og skáldið tengir kvensköp við sköpun og líf:

Horfumst ekki í augu

umfram allt horfumst ekki í augu

Ég skal mæna í suður og þú í norður,

ég í vestur og þú austur,

þú á gólfið og ég á vegginn hinum megin

Horfum á hvítan vegg og finnum snertinguna

þú með höndum ég með klofi og svo

ég með höndum og þú með klofi

Skapabarmarnir eru á sínum stað

á barmi sköpunar þarf lífið að ná andanum

í gegnum leghálsinn

hér andar lífi

hér andar sköpun

hér er lykt af holdi

röku, þrútnu, ólgandi

Höldum ró okkar

mænum í fjarskann sem býr

á hvítum vegg



Í öðru ljóði sem ber yfirskriftina „Gárur í sveigðu rúmi“ lýsir ljóðmælandi hvernig hversdagsleg ganga eftir Tjarnargötu í sól getur reynst efniviður í ljóð sé vegfarandinn opinn fyrir umhverfi sínu og næmur fyrir möguleikunum. Ljóðið hefst á eftirfarandi línum:


Skurðpunktur sköpunar:

togstreita

spenna og núningur

Eftir lýsingu á aðstæðum sem vekja fögnuð skáldsins, stækkar heiminn og kveikja ljóðið lýkur því með orðinu „endurfæðingaspenna“ og kannski má segja að það sé slík spenna (og núningur) sem öll þrjátíu ljóð bókarinnar lýsa.

Undrarými Sigurlínar Bjarneyjar er óvenju falleg ljóðabók, bæði að ytra byrði og efniviði. Bókin er líka óvenju vel hugsuð og hana má lesa aftur og aftur, spá í myndir og texta og uppgötva nýjar og nýjar víddir. Það má með sanni segja að í Undrarýminu „andi sköpun“.

Senda inn efni

Vefurinn skáld.is er tileinkaður konum og skáldskap þeirra. Hér birtast viðburðir, fréttir, greinaskrif og fagurfræðilegir textar auk gagnabanka um íslenskar skáldkonur.

Ef þú lumar á efni um skáldkonu sem þú vilt koma á framfæri geturðu sent það inn með því að smella á hnappinn hér að neðan eða á netfangið: skald@skald.is

  • Black Facebook Icon
  • Black Twitter Icon
  • Black Instagram Icon

©2017 Skáld.is  |  ​Skáldaskinna ehf |   Ísland  |  skald@skald.is

Hafðu  samband